Nga Redaksia – Për dekada me radhë, shprehja “vlerat judeo-kristiane” është përdorur nga politikanë, media dhe qarqe akademike në Perëndim si një e vërtetë historike dhe fetare e padiskutueshme. Por gjithnjë e më shumë studiues dhe analistë argumentojnë se ky koncept nuk lindi nga Bibla apo nga traditat e lashta fetare, por si një projekt politik dhe kulturor i ndërtuar në Amerikën e shekullit XX.
Sipas dokumenteve historike dhe autorëve amerikanë, në vitet 1930–1950 u zhvillua në SHBA një fushatë e gjerë për krijimin e një identiteti të përbashkët “tri-fetar”: protestantë, katolikë dhe hebrenj. Qëllimi zyrtar ishte bashkimi i shoqërisë amerikane kundër fashizmit dhe më pas kundër komunizmit gjatë Luftës së Ftohtë.
Një rol kyç në këtë projekt luajti organizata “National Conference of Christians and Jews” (NCCJ), e cila organizonte takime publike në të gjithë Amerikën me priftërinj, pastorë dhe rabinë që promovonin idenë e një morali të përbashkët “judeo-kristian”.
Nga kjo klimë propagandistike lindi edhe termi që sot përdoret rëndom në politikën perëndimore: “Judeo-Christian Values”.
Vetë shkrimtari George Orwell e përdori këtë term në fund të viteve 1930, ndërsa në vitet ’50 ai ishte kthyer tashmë në pjesë të retorikës zyrtare amerikane. Presidenti Dwight Eisenhower e përmendte shpesh në fjalimet e tij, ndërsa sociologu Will Herberg e institucionalizoi më tej në librin e tij të famshëm “Protestant-Catholic-Jew”.
Por kritikët e këtij koncepti argumentojnë se Judaizmi dhe Krishterimi nuk janë thjesht variante të së njëjtës traditë morale, por sisteme fetare me dallime të thella teologjike dhe filozofike.
Judaizmi nuk e pranon Jezusin si Mesia dhe Birin e Zotit, ndërsa Krishterimi e vendos pikërisht Krishtin në qendër të shpëtimit njerëzor. Judaizmi mbështetet tek ligji dhe besëlidhja e vjetër, ndërsa Krishterimi predikon hirin, faljen dhe besëlidhjen e re.
Për shumë studiues konservatorë, termi “vlera judeo-kristiane” u përdor për të krijuar një ndjenjë uniteti artificial mes dy botëve që historikisht kanë pasur dallime të pakapërcyeshme.
Në të njëjtën kohë, gjatë shekullit XX, lëvizje të caktuara fetare në Amerikë promovuan idenë se krijimi i shtetit të Izraelit në vitin 1948 ishte pjesë e një plani hyjnor. Kjo ndikoi ndjeshëm në formimin e politikës amerikane pro-Izraelit dhe në mbështetjen e fortë që Uashingtoni vazhdon t’i japë Tel Avivit edhe sot.
Në vitin 1969, mendimtari hebre Arthur A. Cohen e kritikoi publikisht këtë narrativë duke e quajtur “Miti i Traditës Judeo-Kristiane”, duke argumentuar se bëhej fjalë më shumë për një konstrukt politik sesa për një realitet historik apo teologjik.
Sot, termi vazhdon të përdoret gjerësisht nga politikanët perëndimorë, por debati mbi origjinën dhe qëllimin e tij mbetet ende i hapur.
A ishte kjo një përpjekje për bashkim kulturor të Perëndimit, apo një projekt ideologjik për të orientuar politikën globale në favor të interesave të caktuara?
Pyetja vazhdon të ngjallë debat.
Ndalohet kopjimi pa lejen e portalit PatriotikMedia.al. Ky material është i mbrojtur sipas ligjit nr. 35/2016 për të drejtën e autorit dhe të drejtat e lidhura me të.